Gezondheid en veiligheid in de bouwsector

De bouwsector is gevoelig voor gevaarlijke situaties. Hieronder vallen onder meer fysieke gevaren voor werknemers als gevolg van bewegende machines, werken op hoogte en een voortdurend veranderende werkomgeving. Een ander, minder bekend gevaar in de bouw is vervuiling, die een negatieve invloed heeft op de gezondheid van werknemers, bezoekers van de bouwplaats en omwonenden.

In de volgende paragrafen wordt ingegaan op de belangrijkste gezondheids- en veiligheidsrisico’s op en rond bouwplaatsen.

Werken op hoogte

Bij bouwprojecten moeten werknemers op hoogte werken. Deze hoogtes variëren van steigers van één verdieping tot werkplatforms op wolkenkrabbers, die allemaal potentieel gevaarlijk zijn. Een goede opleiding en het gebruik van valbeveiligingsmiddelen zijn essentieel om de veiligheid van werknemers te waarborgen. Het vallen van voorwerpen moet worden voorkomen door middel van hulpmiddelen zoals veiligheidslijnen, vastgemaakt gereedschap, matten ter voorkoming van vallende voorwerpen en werkbakken die het vallen van voorwerpen tegengaan. Hieronder vallen ook zaken als leuningen, zelfsluitende hekken en kabelbeveiligingsapparatuur, evenals secundaire vangvoorzieningen zoals veiligheidsnetten.

Bewegende voorwerpen

Op bouwplaatsen worden diverse soorten zware machines gebruikt, zoals kranen, betonmixers, tractoren en graaflaadmachines. Deze machines verplaatsen zich over het terrein en kunnen dodelijk letsel toebrengen aan iedereen die in de weg staat. Ook het bouwmateriaal wordt verplaatst totdat het op zijn definitieve plek wordt geplaatst, wat het risico nog vergroot. Wanneer personeelsleden niet voldoende zijn opgeleid en zich niet bewust zijn van deze gevaren, kunnen ze al snel in de weg komen te staan en ernstig letsel oplopen.

Uitglijden, struikelen, vallen

Bouwmaterialen zijn onder meer zand, steen, grind, cement en water. Als een medewerker niet oppast, kan hij of zij hier gemakkelijk op uitglijden en vallen. Ook zijn er op de meeste bouwplaatsen veel afbakeningslijnen en wapeningsstaal te vinden, wat het gevaar nog vergroot. Om dit gevaar te beperken, moeten losse materialen op de bouwplaats binnen specifieke zones worden gehouden en moeten gemorste materialen onmiddellijk worden opgeruimd.

Geluid

Bouwmachines maken veel lawaai – daar zal op korte termijn waarschijnlijk geen verandering in komen. Daarom moet op de bouwplaats gehoorbescherming worden gedragen. Als dit niet gebeurt, kan dit leiden tot blijvend gehoorverlies bij medewerkers en bezoekers.

Hand-armtrillingssyndroom

Dit syndroom treft werknemers en aannemers die met draagbare trillende machines werken. Langdurig gebruik van deze trillende apparatuur kan schade aan de zenuwen en spieren in hun handen en armen veroorzaken. Aangezien dit vaak het meest praktische gereedschap is voor het verdichten van beton, moet het personeel een gedegen opleiding krijgen over het gebruik ervan en de daarmee gepaard gaande risico’s. Werknemers en aannemers mogen deze apparatuur niet gedurende langere tijd gebruiken.

Handmatig tillen

Bouwmaterialen en -apparatuur zijn zwaar; werknemers en aannemers moeten deze vaak met de hand dragen of van de ene plaats naar de andere verplaatsen. Medewerkers en aannemers lopen het risico rugklachten op te lopen. Een goede training in het handmatig tillen en veilige werkmethoden is essentieel om rugletsel te voorkomen. Medewerkers en aannemers lopen ook het risico dat hun handen of voeten bekneld raken onder zware apparatuur – zorg ervoor dat deze risico’s bij het ontwerp worden weggenomen en dat er op basis van een risicobeoordeling van de werkplek geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen worden verstrekt.

Tot slot

Op een bouwplaats zijn er talloze risico’s, zoals: werken op hoogte, bewegende voorwerpen, uitglijden, struikelen en vallen, lawaai, risico’s voor de luchtwegen en milieurisico’s. Met een zorgvuldige planning, opleiding en doeltreffende preventieve maatregelen kunnen de meeste van deze risico’s worden weggenomen of in ieder geval tot een aanvaardbaar niveau worden beperkt.